Burada Egoya Yer Yok!

Bir şehir düşünün: Aynı sokaklarda yürüyen, aynı yağmurda ıslanan, aynı denize bakan, aynı havayı soluyan insanlar… Ama aynı cümleyi kuramıyorlar. Aynı masaya oturuyorlar ama aynı yere bakmıyorlar. Aynı gelecekten söz ediyorlar ama herkes geleceği yalnız kendisi için hayal ediyor. İşte burada karşımıza, kentlerin en sessiz ama en yıkıcı aktörlerinden biri çıkıyor: ego fazlalığı.

Ego, bireysel ölçekte sağlıklı bir benlik duygusunun yapı taşıdır; ancak kamusal alana, özellikle de şehir gibi karmaşık sosyal organizmalara taşındığında, doz aşımı hızla zehir etkisi yaratır. Sosyal psikoloji literatürü bu durumu açıkça tanımlar: Aşırı ego, iletişimi tıkar, empatiyi zayıflatır, ortak aklı işlevsizleştirir. Daha halk diliyle söylersek; “Herkes en doğruyu bildiğinde, şehir en yanlış yerde durur.”

Kentler Teknik Değil, Psikolojik Olarak Çöker

Bir şehrin yaşanmaz hale gelmesi çoğu zaman yolların bozulmasıyla değil, insanların birbirini dinlemeyi bırakmasıyla başlar. Ordu da bu küresel kaderden azade değildir. Doğası, potansiyeli, insan kaynağı güçlüdür; fakat bu gücü harekete geçirecek olan şey beton değil, ilişki kalitesidir.

Ego fazlalığı iletişimde üç temel hasar yaratır:

1. Dinleme yetisinin kaybı: Ego yükseldikçe kulaklar kapanır.
2. Eleştirinin kişiselleşmesi: Fikirler değil, insanlar tartışılır.
3. Saygının koşullu hale gelmesi: “Benim gibi düşünüyorsan değerlisin.”

Bu üçlü mekanizma, şehir ölçeğinde çalıştığında ortaya çıkan şey şudur: Parçalanmış topluluklar, yarım kalmış projeler, sürekli yeniden başlayan ama bir türlü ilerlemeyen girişimler.

Ordu’da “aynı fikir defalarca dile getirildi ama bir türlü hayata geçmedi” cümlesini duymayan yoktur. Bunun nedeni çoğu zaman fikir eksikliği değil, egoların birbirine çarpmasıdır. Fikir masaya konur, ego sandalyeye oturur; masa devrilir.

Sivil İnisiyatifin En Büyük Sınavı: Ego Yönetimi

Sivil inisiyatifler, kentlerin vicdanı ve aklıdır. Ancak bu yapıların en büyük sınavı finansman ya da görünürlük değil, bir arada kalabilme becerisidir. İşte tam bu noktada ego meselesi kritik bir eşik haline gelir.

Bir şehir için çalışan insanlar genellikle iyi niyetlidir. Sorun, bu iyi niyetin “benim yöntemim”, “benim fikrim”, “benim emeğim” vurgusuyla sertleşmesidir. Akademik literatürde buna kolektif eylemde bireysel üstünlük yanılsaması denir. Sonuç bellidir: Herkes haklıdır, ama şehir haksız çıkar.

“Şehrin Işıkları Platformu” nun yaklaşımının önemli tarafı tam da burada ortaya çıkıyor.Bu platform, bireysel parlamayı değil, ortak aydınlanmayı hedefliyor.

Çünkü kent çalışmaları bize şunu söyler: “Bir şehirde ışık tek bir yerden geliyorsa, o projektördür; her yerden geliyorsa aydınlatmadır.”

Ego Yükseldikçe Şehir Küçülür

Ordu gibi orta ölçekli şehirlerde ego meselesi daha da hassas bir hal alır. Çünkü herkes birbirini tanır, geçmiş defterler kabarıktır, eski kırgınlıklar yeni fikirlerin önüne geçer. Bu durum kent sosyolojisinde “dar çevre sendromu” olarak tanımlanır.

Bu sendromun belirtileri tanıdıktır:

• “O zaten hep konuşur.”
• “Bunu o mu söylüyor?”
• “Onlar yapamaz.”
• “Biz daha iyisini yaparız ama…”

Bu cümleler şehirleri ilerletmez; sadece egoları besler. Oysa kent refahı, bireysel haklılıkların değil, kolektif doğruların ürünüdür.

Bir şehirde herkes lider olmaya çalışıyorsa, ortada yön kalmaz. Herkes öncü olmak istiyorsa, kimse yol açmaz. Ego burada sadece bireysel bir sorun değil, kamusal bir risk haline gelir.

Ego Sıfırlamak Değil, Ego İndirmek ya da Eşitlemek!

Burada bir yanlış anlaşılmayı da düzeltelim: Mesele egoyu yok etmek değil. Ego, tamamen sıfırlandığında ortaya çıkan şey kişiliksizliktir. Kentler de kişiliksiz yapılara değil, olgun bireylere ihtiyaç duyar.

Asıl ihtiyaç duyulan şey şudur:
Egonun, ortak amaç karşısında geri çekilmesi.

Bu bir tür kentsel olgunluktur. Akademik dilde “işlevsel alçakgönüllülük” olarak tanımlanır. Biz buna daha Ordu usulü bir ifadeyle “Ben biraz geri durayım, şehir öne çıksın” diyebiliriz.

Şehrin Işıkları fikri tam olarak bunu önerir:

• Ünvan değil katkı,
• Görünürlük değil sürdürülebilirlik,
• Haklı çıkmak değil işe yarar olmak.

Çünkü şehirler alkışla değil, istikrarla iyileşir.

Bir Arada Kalmanın Sosyolojisi

Kent çalışmalarında çok net bir gerçek vardır: Bir araya gelmek kolaydır; bir arada kalmak zordur. Bir arada kalabilmek ise ancak egoların minimumda, ilkelerin maksimumda olduğu ortamlarda mümkündür.

Ordu’nun ihtiyacı olan şey, herkesin kendi fikrini dayattığı bir kalabalık değil; farklı fikirlerin aynı hedefe baktığı bir ortak zemindir. Bu zemin;

• Siyaset üstü olmalıdır,
• Kişisel hesaplardan arınmış olmalıdır,
• Bilgiye ve veriye dayanmalıdır,
• Eleştiriyi düşmanlık saymamalıdır.

Aksi halde şehir, sürekli toplantı yapan ama hiçbir yere varamayan bir tartışma kulübüne döner. Çok konuşur, az yol alır.

Eylemle Test Edilmeyen Ego, Gürültüdür!

Şehrin Işıkları metninde altı çizilen çok önemli bir ilke var:
“Eylemle desteklenmemiş tüm konuşmalar ucuzdur.”

Bu cümle, kent çalışmalarının özeti gibidir. Ego genellikle konuşmayı sever; sorumluluk almaktan ise hoşlanmaz. Oysa şehirler, sözle değil, uygulamayla gelişir.

Gerçek katkı, fikir beyan etmekten çok;

• Sahaya çıkmak,
• Ölçmek,
• Denemek,
• Hata yapmak,
• Düzeltmek cesareti göstermektir.

Egosu yüksek olan bu süreçlerden rahatsız olur; çünkü hata ihtimali vardır. Ama şehirler hatasızlıktan değil, öğrenme kapasitesinden güçlenir.

Sonuç: Ordu İçin Yeniden Başlangıç Şart!

Ordu’nun geleceği, ne tek bir kurumun ne de tek bir grubun omuzlarında yükselebilir. Bu şehir, ancak egolarını ortak akla emanet edebilen insanların şehri olabilir.

Daha yaşanılır, daha huzurlu, daha refah bir Ordu için:

• Biraz daha az “ben”,
• Biraz daha fazla “biz”,
• Biraz daha fazla dinleme,
• Biraz daha az parmak sallama gerekiyor.

Ordu’da kuruluşunu henüz tamamlama aşasında olan bir birliktelik var. “Şehrin Işıkları Platformu”nun çağrısı tam olarak budur:
Gel, fikrini getir; ama egonu kapının önünde bırak.
Çünkü bu şehir, parlayan bireylerden çok, birlikte aydınlanan insanlara ihtiyaç duyuyor.

Ve kimse unutmasın:
Ego yükselirse ses yükselir,
ego alçalırsa şehir yükselir.

Benden Söylemesi !